آسانسور چی خاطره اي كه كم كم ازنگاه ها محو می شود

تاریخ انتشار: جمعه, 2007/12/14 - 23:11 توسط سایت
آسانسور چي خاطره اي كه كم كم ازنگاه ها محو مي شود

درهای آهنی که از هم گشوده می شود، ابتدا و دریک لحظه هیچ چیز معلوم نیست پس از ثانیه ای چشم عادت می کند به آنچه که درون چهارگوش پر زرق و برق و زینت یافته با برش های آلومینیوم و یینه، اسیر شده است. در آن فضای کوچک و جمع و جور که جا برای 5 نفر آدم متوسط القامت هم تنگ و ترش می شود، یک صندلی پیه کوتاه فلزی با تشک قرمز و دیره ای، بیش از هر چیز دیگری نگاه ها را به سوی خود جلب می کند. صندلی یک صاحب هم دارد. صندلی پیه کوتاه فلزی و صاحبش هر دو، به نظر آدم هیی که در روز هزاران مرتبه می یند و می روند، موجودات مزاحم و دست وپاگیری هستند. اما در مواقعی معین صندلی و صاحبش مثل فرشتگان نجات، جان آدم های زیادی را نجات داده اند. صندلی و صاحبش گهگاه لج آدم ها را در می آورند، گاهی آنها را به انتظار وامی دارند، بعضی اوقات هم آدم ها با آن ها خوشرفتاری می کنند و حتی ازشان تشکر می کنند.
واقعیت هم این است که صندلی وصاحبش برای یک پسر کوچولوی 5 ساله کمک بسیار بزرگی هستند. پسر کوچولو می تواند مطمئن باشد که صاحب صندلی حتماً از او مراقبت خواهد کرد. یا حتی ... یک خانم مسن و میانسال که توانایی ایستادن را ندارد می تواند همان چند لحظه کوتاه را روی آن صندلی با تشک سرخ رنگ بنشیند.
البته چند وقتی است که کاسبی و کار صاحب صندلی پیه کوتاه فلزی کساد شده. تکنولوژی است دیگر. تکنولوژی پیشرفت کرده و به صاحب صندلی می گویند که «ما دیگر به شما نیاز نداریم». صاحب صندلی هم، صندلی اش را به زیر بغل می زند و می رود گوشه آبدارخانه یا کنج آشپزخانه می نشیند و به یاد روزهیی می افتد که با آن صندلی پیه کوتاه فلزی برای خودش برو بییی داشت و وزنه ای بود... .
در ادارات و وزارتخانه ها امروز، کمتر می توان سراغ از «آسانسورچی» یا «راننده آسانسور» گرفت. خیلی ساده. چند سالی است که آسانسورها به سیستم اتوماتیک مجهز شده اند. سیستم های اتوماتیک هم به اذعان شرکت های سازنده آسانسور امنیتی در آن حد دارند که مسافران به راحتی و با اطمینان کامل می توانند سوار شوند و آسانسور را به سوی مقصد هدیت کنند.
رانندگی آسانسور ، روزی برای خود نه تنها یک حرفه شناخته شده که حتی بسیار پر ارج و قرب بوده است. رانندگان آسانسور، آسانسورچی ها، در مواقعی حتی بیش از مسوولان و مدیران دفتر اشخاص صاحب منصب، نام و جلال داشتند و حتی به قول معروف «پارتی شان کلفت تر بود».
زمانی که آسانسور به عنوان یک وسیله حمل و نقل لوکس در ساختمان های شیک و ادارات و وزارتخانه ها تعبیه شد، نخستین چیزی که به عنوان ضرورت و الزام به آن اندیشیدند، حضور فردی بود که همچون هتل ها، رستوران ها و دیگر مکان هیی که رفتار مؤدبانه و مقبول میزبان می تواند در جلب بیشتر مشتریان مؤثر باشد، به عنوان میزبان دوم انجام وظیفه کند.
یک رانندۀ آسانسور که کنون چند سالی است بازنشسته شده می گوید: «سال 1354 در سازمان... به واسطه آشنیی با یکی از کارمندان، در آبدارخانه مشغول به کار شدم. آبدارخانه ادارات مثل کلاس آمادگی مى ماند. کارگرها معمولاً از راه آبدارخانه مدارج ترقی را طى مى کنند. مدیر کلى را یادم هست که 10 سال پیش از مدیر کلى، مسوول آبدار خانه بود. پس از چند ماه خدمت، به واسطه حضور مرتب و دائم به بخش حمل و نقل منتقل شدم.
آن زمان راننده آسانسور ارج و قربى بیش از یک آبدارچى داشت. می توانست از جیک و پوک کارمندها با خبر باشد، دستش براى پارتى بازى باز بود، تمام معاون ها و مدیر کل ها را حداقل سه، چهار بار در روز مى دید و ظرف همان چند دقیقه کار 50 نفر راه مى افتاد.
آسانسورچى هاى دیروز و سرپرستان آسانسور هاى «امروز» از دلتنگى هیشان مى گویند. آدم هیى که عمرى را با یستادن در آسانسور ونوسان در میان طبقات سپرى کرده اند. آدم هیى که به اندازه عمر اشتغال شان، عادت کرده اند دکمه هاى طبقات را بفشارند و اتاقک متحرک در طبقه مورد نظر بیستد و آنها به عادت همیشگى بگویند: «طبقه سوم، طبقه پنجم،... »
آنها عادت کرده اند که یک ساعت در اتاقک متحرک بیستند یا رو‍ی چهارپیه فلزی پیه کوتاه بنشینند و تنها به یک سمت نگاه کنند.. در آسانسور. آنها عادت کرده اند از در آسانسور در قالب یک مستطیل عمودی آدم ها را ببینند و به همین دلیل آدم ها در نگاه راننده های آسانسور، همیشه قد بلندند.
با وجود هجوم یکباره آسانسورهای اتوماتیک و کسادی بازار داغ رانندگی آسانسور، هنوز هم بعضی ادارات و سازمان ها آسانسورهیی دارند به همراه راننده اش!
تعجب نکنید. سرپرست آسانسور یکی از ادارات می گوید: «زمانی حدود سال 57، 58 شرکت های سازنده یا واردکنندۀ آسانسور، به همراه آسانسورها، رانندگان آسانسور هم معرفی می کردند.
یعنی بخشی از مسوولیتشان بود. در نتیجه بسیاری از شرکت های سازنده آسانسور بخشی هم برای استخدام رانندگان و تکنسین های آسانسور در نظر گرفته بودند. البته هیچ اجباری وجود نداشت. به عنوان مثال، یک اداره راننده آسانسور داشت و در چنین زمینه ای، نیازی به آن شرکت نداشت. بی رو دربیستی، تنها درمواردی معدود و استثنیی تحصیلات و معلومات مناسب می توانست در ین حرفه مؤثر باشد. مثلاً در یک وزارتخانه برای وزیر آسانسورچی استخدام می کردند به دلیل تنوع معاشرت ها و رفت و آمدها دانستن زبان و یا برخورداری از تحصیلات کافی، شریط اصلی پذیرش او بود. «کارمندان وزارت نفت عموماً به یاد دارند که: آسانسورچی دکتر اقبال .وزیر نفت اسبق. یک سیاهپوست درشت هیکل بود که به سه زبان خارجی تسلط داشت.»
آدم اول در ذهنش به سختی مجسم می کند که یعنی چه؟ مگر می شود که به میزان ساعت کاری در یک اتاقک چهارگوش حبس ماند و با هوای اندکی که از طریق باز و بسته شدن آنی و لحظه ای درهای آهنی جریان می یابد، موفق شد و یا می شود در ین شغل، جیی برای ارتقاء و پیشرفت هم پیدا کرد؟ واقعیت ین است که خود آنها، خود آسانسورچی ها، کمتر به ین مسأله فکر می کنند. یعنی زمانی که صحبت پول در میان باشد، ساعت کار چندان به چشم نمی ید. نکافی بودن هوا زیاد اهمیت ندارد و تازه به ین هم فکر می کنند که « ای بابا، فقط روی صندلی نشسته یم، چهار تا دکمه را فشار می دهیم و ماهی 80، 90 تومان درآمد داریم. واقعیتش، کاری انجام نمی دهیم که توقع بیشتری داشته باشیم».
درست است. به قول خودشان واقعیتش، کاری انجام نمی دهند. ولی گفته می شود که درصد مبتلیان به فشارخون، سرگیجه و سردردهای مزمن، ناراحتی های استخوان، کمردردهای مزمن و حتی کاهش بینیی در میان رانندگان آسانسور بیش از افراد شاغل در حرفه هیی نظیر آبدارچی، مستخدم ساده و یا نامه بران ادارات است. البته ین دردهای مزمن و درازمدت، جدا از حوادث غیرمترقبه و ناخواسته ای است که برای رانندگان آسانسور پیش می ید.
یکی از رانندگان آسانسور در وزارت... که کنون به علت تعطیلی ین شغل، سمت سرپرستی آسانسور را برعهده دارد، به پای لنگ خود اشاره می کند و می گوید: «یادگار دوران جنگ است. آن زمان قطع برق در ادارات فراوان بود و بسیار اتفاق می افتاد که درون آسانسور باشیم و برق قطع شود. در همین یام قطع برق بود که درون اتاقک گرفتار شدم. با تلفن به واحد فنی خبر دادم و آنها، آسانسور را با ریل به نزدیکی های طبقه رساندند.
به اندازه قد یک بچه با طبقه فاصله داشت. از آنجیی که تاریک بود و چشم هیم نمی دید، فکر کردم طبقه است. دولا دولا بیرون آمدم و افتادم ته چاه. خدا رحم کرد که طبقه دوم ساختمان بودم، بین حال (می خندد) ما هم خدا قبول کند جانباز جنگ هستیم... » در میان بسیاری از رانندگان آسانسور، عده ای هم بوده و هستند که صرفاً به دلیل نیاز مالی تلاش کرده اند که وارد ین شغل بشوند و یا خود را از شغل دیگری به حرفه آسانسورچی منتقل کنند.
یک راننده آسانسور چنان با کراه از شغل خود یاد می کند و می گوید: «آنقدر از ین حرفه بدم می آمد که هیچ گاه خانواده ام نفهمیدند من واقعاً چه شغلی دارم. تا مدت ها می گفتم کارگر... هستم. عنوان کارگری بریم خوش یندتر بود. نمی دانم. به نظرم می آمد که یک جور، دربان هستم. کارگری ارج و قرب بهتری داشت. البته حقوقش خوب بود.
اولین حقوقی که گرفتم 180 تومان بود. 25 سال پیش! 180تومان خیلی بود. ضمن آن که 4 ساعت و نیم بیشتر کار نمی کردیم. یک ساعت به یک ساعت شیفت تغییر می کرد. یک ساعت سرپا بودیم. (در آسانسور بودیم)، یک ساعت استراحت می کردیم. روزی یک بطری شیر و یک بسته بیسکویت هم می خوردیم تا از سرگیجه و سردرد جلوگیری کند».
اگر رانندگان آسانسور می دانستند که ممکن است روزی، بشوند سوژه گزارش، دقیقه به دقیقه ساعات کارشان را به خاطر می سپردند.
ساعات کارشان آنقدر در نظرشان بی اهمیت بوده که از سال های فعالیت، تقریباً هیچ به یاد ندارند. اگر هم چیزی مانده، کمرنگ و کوتاه... .
یکی از رانندگان آسانسور، عجیب ترین خاطره خود را مربوط به زمان استخدامش می داند:
«از آسانسور چیزهیی شنیده بودم. ولی تا آن زمان، هیچ گاه سوار آسانسور نشده بودم. می گفتند حرکت می کند و در طبقات بالا و پیین می رود. ولی هیچ تصوری نداشتم. حرف ها مؤثر نبود. یکی از اقوام بریم جور کرد که آسانسورچی شرکت... باشم. 27 سال پیش از برج و ساختمان های بلند هم مثل امروز خبری نبود. چهار پنج وزارتخانه و ساختمان های مسکونی آسانسور داشتند و بس. شهرستان هم که هیچ خبری نبود. روزی که برای معرفی به کارگزینی شرکت... رفتم،‌ از نگهبان سؤال کردم و نگهبان نشانی طبقه چهارم را داد. هر چه باداباد. بید سوار آسانسور می شدم. برای اولین بار هر چه جلوی در یستادم خبری نشد، گمانم نیم ساعتی گذشت. آسانسور جز با دکمه حرکت نمی کرد. در آن نیم ساعت هم هیچ احدی پیدا نشد که سوار آسانسور بشود و ما یاد بگیریم. عین مجسمه جلوی در یستاده بودم. نگهبان ملتفت شد. آمد و تشری زد و دکمه را فشار داد. آسانسور آمد. راستش را بخواهید می ترسیدم سوار شوم.از نگهبان خجالت می کشیدم. سوار شدم حالا مکافات بالا رفتن بود. در آسانسور همینطور باز مانده بود. نگهبان باز آمد و غرغر کنان گفت: اگر من رییس کار گزینی بودم تو را از بالای پشت بام پرت می کردم وسط خیابان. بلد نیستی آسانسور سوار شوی می خواهی آسانسورچی هم بشوی؟ یادش بخیر. همان نگهبان شد رفیق صمیمی سال های طولانی».
بیشتر خاطراتشان از دوران جنگ است. هراس ها، ترس ها، نگرانی ها از ین که مبادا در آسانسور باشند و بمبی به ساختمان اصابت کند، مبادا در آسانسور باشند و برق قطع شود، مبادا در آسانسور باشند و آسانسور به علت موج انفجار سقوط کند، مبادا...
یک راننده آسانسور سابق می گوید: «آسانسورهای امروز که از نظر قطع و جریان هوا مشکلی ندارند. برق اضطراری و سیستم های تهویه امروز، ین نگرانی ها را از بین برده همان زمان (دروران جنگ) که بیشترین قطع برق را داشتیم هم باز جای نگرانی نبود. همین چهارپیه های فلزی کمک حالمان بود. اگر آسانسور به سطح طبقات نزدیک بود، در آسانسور را از بیرون با کلید باز می کردند و مسافران روی همین چهارپیه ها می رفتند و از آسانسور خارج می شدند، اگر هم به سطح نزدیک نبود، از موتورخانه با سیستم دستی آسانسور را پیین می کشیدند یا به طبقه نزدیک می کردند و به هر حال جای نگرانی نبود».
آسانسورچی های قدیمی از خستگی کارشان می گویند:
«همان یک ساعت هم خسته کننده بود. به خصوص وقتی به ساعت های آخر اداره نزدیک می شدیم، آرزو می کردیم جای آبدارچی بودیم و یک سینی چای به دست از ین اتاق به آن اتاق می رفتیم ولی یک دقیقه توی آسانسور نمی ماندیم. ساعت های آخر که نزدیک می شد، احساس می کردیم مثل یک مرغ در قفس حبس شده یم. یک بار یکی از آسانسورچی ها، در آخرین نوبت کارش، دچار یست قلبی شد. مسافری هم نبود. بیچاره حتی مهلت پیدا نکرد با تلفن خبر بدهد. آسانسور بالا و پیین می رفت و خدا بیامرز تمام کرده بود. توی همان کابین».
رانندگان آسانسور، اگر بخواهیم کمی رمانتیک و روشنفکرانه به شغلشان نگاه کنیم، خاطره اتوبوس های قدیمی را زنده می کنند. اتوبوس های قدیمی که روی ریل های فرسوده تلق تلق تکان می خوردند و کلی مسافر را از ین نقطه به آن نقطه شهر جابجا می کردند. خاطره اتوبوس های قدیمی را اتوبوس های جدید کمرنگ کرد. ولی صفحات تاریخ را که ورق بزنیم، خاطره و یاد راننده های اتوبوس های قدیمی همچنان پابرجاست.

بنفشه سام گیس
منبع : فصلنامه دنیای آسانسور

افزودن دیدگاه

محتوای این فیلد خصوصی است و به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.
CAPTCHA
این سوال برای تشخیص کاربر واقعی از ربات های اسپمر می باشد.

لطفا عبارت هفتصد و نود و پنج را به عدد بنویسید.