اتلاف انرژی و بی برنامگی یك وزارتخانه

واضح است که بخش عمده مصرف برق باید در بخش صنعت جهت ارتقای ارزش افزوده و بازدهی مصرف گردد که امید است با پیگیری و عزم جدی این امر تحقق یابد.

داستان اسراف در مصرف انرژی آسانسورها نیز خیلی بهتر از سایر بخش‌ها نیست که طی جلسه‌ای در شورای سیاستگذاری صنعت آسانسور در وزارت صنایع مسئولیت بررسی این موضوع به سندیکای صنایع آسانسور و پله برقی واگذار گردیدکه بررسی اجمالی ذیل مزیتهای اقتصادی استفاده از راهکارهای موجود برای صرفه جویی را نشان می‌دهد لازم به ذکر است مزیتهای بسیار کاربردی و فنی نیز وجود دارد که در مباحث آتی به آنها خواهیم پرداخت.
امید است طرح موضوع با پیگیری وزارت صنایع که قول تشکیل جلسات منظم و با برنامه شورا را در این خصوص داده به نتیجه‌ای سریع و عملیاتی منتهی شود.

همان طور که می‌دانیم آسانسورهای کششی از نظر کنترل سرعت به دو دسته دوسرعته و VVVF تقسیم می‌شوند که همواره شنیده ایم که استفاده از اینورتر(سیستم VVVF) در آسانسور موجب صرفه جویی انرژی می‌گردد لیکن در این نوشتار سعی می‌کنیم که به زبان آمار ارزش اقتصادی آنچه را که هدر می‌دهیم شفاف سازیم.

آسانسورهای دو سرعته سال‌هاست که در دنیا منسوخ شده و امروزه کمتر کشوری است که از این نوع آسانسورها استفاده نماید ولی همانطور که در مقدمه اشاره شد در ایران به دلیل هزینه پایین انرژی همواره مشتری محصولات کم ارزش و خارج از رده دنیا را هستیم و شاید ایران امروزه جزو معدود کشورهایی باشد که همچنان مشتری شرکتهای تولید کننده موتورهای دو سرعته آسانسور است و شاید برخی از این شرکتها فقط بر اساس خرید ایران پابرجا مانده‌اند و گرنه سالها پیش بایستی ورشکسته و تعطیل می‌شدند. (از ذکر نام این شرکتها معذوریم).

ولی چرا ما باید مصرف کننده کالاهایی باشیم که منابع ما را به تاراج می‌برند در حالی که با تمهیداتی که امروزه دیگر خیلی پیچیده به حساب نمی‌آیند می‌توانیم منابع گران قیمت خود را برای نسل آینده حفظ کنیم.

شاید روزی استفاده از درایو VVVF مشکلاتی را از نظر تکنیکی برای شرکت‌ها فراهم می‌کرد ولی امروز استفاده از این تکنولوژی به همان سادگی سیستمهای دو سرعته در اختیار شرکتهاست پس چرا نباید با استفاده از آن منابعی به شرح ذیل را پس انداز کنیم.

طی مطالعات انجام شده در سازمان بهره‌وری انرژی ایران (سابا) در سال 1382با اندازه گیریهای دقیق عملی میزان صرفه جویی در آسانسورهای VVVF نسبت به دو سرعته 47 درصد ذکر شده است.

اگر ما با توجه به پیچیدگی بحث آماری مصرف انرژی الکتریکی در آسانسور این میزان را فقط 40 درصد فرض کنیم و با توجه به اینکه به طور تقریبی آمار آسانسورهای جدید نصب شده در هر سال متجاوز از 20000 دستگاه می‌باشد و آمار آسانسورهای منصوبه که متاسفانه اکثراً به صورت دو سرعته هستند حدود 400000 دستگاه در نظر گرفته شود حسابهای سر انگشتی زیر نکات جالبی را روشن می‌سازد.

اطلاعات موجود بر اساس منابع موثق:

بنابراین میزان صرفه جویی روزانه در مصرف انرژی در صورت مجهز کردن همه آسانسورهای جدید الاحداث به درایو VVVF یعنی سالانه حدود 7/2 میلیارد تومان صرفه جویی در مصرف.
 

نکته: در صورت عدم استفاده از سیستم VVVF در آسانسور بایستی سالانه جهت تامین 96 هزار کیلو وات ساعت انرژی برق سرمایه گذاری به شرح زیر انجام شود:

بر اساس گزارش‌های GAS TURBIN JURNAL و اطلاعات موجود از شرکت توانیر دفتر برنامه ریزی در سال 1383، امروز سرمایه گذاری لازم برای تولید برق حدوداً 340 دلار به ازاء هر کیلووات تولید می‌باشد. یعنی بایستی سالانه حدود 32 میلیارد تومان نیز سرمایه گذاری گردد تا ما به راحتی آسانسورهای دو سرعته خود را برانیم, از جیب چه کسی ؟!

این تنها مربوط به آسانسورهای جدیدالاحداث در هر سال است و شخصاً معتقدم وضع از این هم اسفبارتر است در ضمن بایستی به این موارد هزینه‌های تعمیرات و نگهداری نیروگاهها, هزینه‌های شبکه و انتقال و بسیاری هزینه‌های دیگر اضافه شود.
حال ببینیم اگر با یک طرح جامع آسانسورهای موجود را به روز سازی کرده و آنها را به سیستم VVVF مجهز کنیم چه اتفاقی می‌افتد:

فرض‌ها:
 

هزینه انرژی صرفه جویی شده در سال حدود 61 میلیارد تومان
اگر فرض کنیم ظرفیت لازم برای تامین انرژی فوق در بخش نیروگاهی کشور وجود دارد؟!این صرفه جویی سرمایه‌ای بشرح زیر را آزاد می‌کند و جلوی سرمایه گذاری جدید را می‌گیرد.

یعنی تجهیز آسانسورهای منصوبه فعلی به اینورتر علاوه بر صرفه جویی 734 میلیون دلاری در توسعه شبکه باعث آزاد شدن 2160 مگاوات انرژی برق می‌گردد که این انرژی می‌تواند در بخشهای صنعتی سبب افزایش تولید,کاهش خاموشیهاو... گردد.
هر چند در این نوشتار سعی نداشتم خیلی علمی و ریزبینانه وارد مباحث انرژی شوم ولی ایمان دارم در صورت توجه به موضوع مزیتها بیش از مقادیر ذکر شده خواهد بود.
هرچند این تغییرات نیازمند هزینه‌هایی از طرف مالکین یا سازندگان ساختمانها می‌باشد ولی توجه داشته باشیم این هزینه‌ها در صورت تحقق تعرفه‌های جدید قیمت انرژی الکتریکی به سرعت در اقتصاد خانوار برگشت پیدا می‌کند.

پیشنهادها:

بر اساس تحلیل نتایج حاصل پیشنهاداتی به مراجع زیربط (وزارت نیرو,وزارت صنایع و معادن,ستاد تبصره 13و...) داریم.

منابع:

1. آمار صنعت آسانسور ـ کنسرسیوم تسلا ـ دماوند
2. Gas turbine jurnal-2006
3. گزارش انجام اندازه‌گیری از آسانسور‌های وزارت نیرو ـ سازمان بهره‌وری انرژی ایران 1382
4. مطالعات امکان سنجی نیروگاه 484 مگاواتی سیکل ترکیبی گناوه ـ گروه مپنا
5. اطلاعات فنی و اقتصادی نیروگاه‌های کشور ـ شرکت توانیر دفتر برنامه ریزی-1383
 

داود اشتیاقی
• نايب رئيس هيأت مديره سنديکاي صنايع آسانسور و پله برقي ايران