اهمیت آموزش نصاب آسانسور، تکنسین و سرویسکار آسانسور

زمانیکه عملیات نصب و راه اندازی آسانسور توسط نصاب و براساس آخرین متد و دستورالعمل های استاندارد به پایان می رسد، وظیفه بخش نگهداری و خدمات پس از نصب آسانسور شروع می شود. نقش تکنسین نصاب آسانسور، و همچنین سرویسکار و تعمیرکار در زمان بهره برداری از آسانسور،  بسیار پررنگ و تاثیر گذار می باشد. در ادامه نقش تکنسین و نصاب و گروههای سرویس، تعمیر و نگهداری آسانسور را در بهبود بهره وری آسانسور بررسی می کنیم.

چگونگی انتخاب و استخدام این افراد توسط شرکت های فروشنده و نصاب و خدمات آسانسور، از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. این شرکتها معمولا به دنبال افرادی هستند که از توان و تجربه بالایی در کار نصب و تعمیرات آسانسور، بهره مند باشند.

(در سالهای گذشته شرکت های مطرحی مانند شرکت ایران شیندلر و............. نقش اساسی در پرورش و آموزش نصاب آسانسور داشتند و طبق برنامه های آموزشی مداوم و برگزاری دوره های تخصصی داخل و خارج از کشور در  بخش طراحی و محاسبات، نصب و کنترل پروژه و..... پرسنل خود را همیشه در فراگیری و آموزش به روز  می کردند. ( امروز این مسئولیت به عهده مجریان و متولیان آموزش آکادمیک این صنعت می باشد.)

مسئله آموزش و تخصص در هر کشور و منطقه شرایط خاص خود را دارد و نمی توان همه را در یک قالب قرار داد و به طور کلی شیوه های آموزشی با هم متفاوت می باشد. در برخی از کشورها مسئله آموزش از رشد و تکامل خوبی برخوردار بوده و برنامه های آموزشی مرتبی در کلیه مقاطع دارند.

کلاسهای آموزشی دوره ای،باید در برنامه آموزش نصاب آسانسور قرار داشته باشد.

دوره های آموزشی کامل بسته به نوع دوره، از چهار الی شش سال طی می شود، ضمن اینکه پس از گذراندن دوره های اصلی، دوره های تکمیلی و تخصصی نیز وجود دارد که در همان کشور انجام می شود، یا به کشورهای دیگر اعزام می کنند.

همچنین آموزش عملی و کارگاهی نصب آُسانسور در خلال این دوره ها طی می شود و تداوم آموزش بسیار مهم و قابل توجه می باشد.

به همین منظور از طریق جذب جوانان مستعد و علاقمند به یاد گیری در بخش های  ایمنی کار، ( مسئله ایمنی کارگاه، در دوره آموزش در اولویت نخست قرار دارد، زیرا محیط کار آسانسور با توجه به تجهیزات سنگین آسانسور، فضاهای تنگ، و مخصوصا وجود ارتفاع، خطرات بالقوه ای داشته و خطر سقوط، برق گرفتگی، شوک الکتریکی و آسیب در اثر برخورد تجهیزات سنگین به دست و پا و سایر اندام، ایجاب می کند، این گروه ضمن آشنایی با این خطرات قبل از ورود به محیط کار، به تجهیزات کامل ایمنی، کفش کار، لباس کار مناسب با نوع عملیات، عینک کار، توپی های گوش بند و...... مجهز شوند) مکانیک، الکتریک، الکترونیک و هیدرولیک، آنها را برای آینده صنعت آسانسور کشورشان آموزش داده و پس از طی دوره های مذکور این جوانان جذب بازار کار می شوند.

نصب آسانسور گرچه پر درآمد می باشد اما در این شغل خطر همیشه در کمین است. تجهیزات سنگین و بزرگ باید توسط نصاب ها از محوطه به موتورخانه آسانسور در پشت بام منتقل گردد.

• استخدام نصاب آسانسور کمتر تحت تاثیر رکود اقتصادی و رکودهای فصلی است و نسبت به سایر شعل ها از ویژگی های خاصی برخوردار می باشد.
• شغل نصب آسانسور بر اساس داده های اداره آمار نیروی کار وزارت کار آمریکا جزو مشاغل پر درآمد قرار دارد.
• گروه های نصاب در لیست (blue- collarjobson) و جزو حقوق بالاها و در 20 رتبه نخست لیست دستمزدها قرار دارند.
• ضمن اینکه اخذ گواهینامه  (journey worker)  که توسط وزارت کار آمریکا صادر می شود، برای نصاب آسانسور الزامی می باشد.
• نصاب آسانسور باید به طور دائم از طریق دوره های مختلف، کلاسهای رسمی شرکت در سمینارها و دوره های آموزشی ..... سطح علمی خود را ارتقاء دهد.
• نصاب آسانسور باید 40 ساعت در هفته کارکند، و دستمزد نصاب ماهر،( درآمد این گروه بالاترین دستمزد در صنعت ساختمان می باشد) حداقل 5500 دلار در ماه است. ( بر اساس آمار OES ماه مه 2008)

صنعت ساخت و ساز و ساختمان وابستگی تنگاتنگی با صنعت آسانسور دارد و آسانسور یکی از ابزار اصلی و تکمیل کننده تولید ساختمان، مخصوصا برج ها و آسمانخراش های بلند می باشد.

صنعت آسانسور و صنعت ساختمان مکمل یکدیگر می باشند 

به طوری که حتی ساختمانهای قدیمی نیز در بخش مرمت و باز سازی و نوسازی به آسانسور وابستگی شدیدی دارند. تمام این وابستگی ها نقش تکنسین آسانسور، نصاب آسانسور و تعمیر کار و سرویسکار سانسور را بسیار مهم و پر رنگ نشان می دهد،.

این گروه تکمیل کننده زنجیره ارتباطی بین صنعت ساختمان و صنعت آسانسور می باشند. هرچه نصاب و تعمیر کار آسانسور باتجربه تر و از دانش و معلومات بیشتری برخوردار باشد، کار نصب آسانسور مطمئن تر و بی نقص تر خواهد بود و در واقع ساکنین ساختمان ها و برج ها کمتر شاهد خرابی و توقف آسانسور خواهند بود. به عبارتی آسانسورهای سریع السیر قلب و شریان حیاتی برج ها و آسمانخراش ها می باشد.

نکته مهم و قابل تامل، که نشان دهنده اهمیت آموزش دایم در این رشته می باشد، سرعت نوآوری و ابداعات در صنعت آسانسور جهان است که بدون وقفه و مداوم در حال ظهور است.

با وجود این همه تنوع و نو آوری در آسانسورهای مدرن و نسل جدید، با تکنولوژی های پیچیده، باید آموزش و تربیت تکنسین های نصاب آسانسور، تعمیرکار و سرویسکار با پیشرفت این صنعت و محصولات جدید هماهنگ باشد و به طور همزمان با این محصولات آشنا و به دانش تخصصی و فنی و کد های ایمنی آن واقف شوند و با کسب تجربه و مهارت، با سرعت و رشد تکنولوژی هماهنگ باشند.

و لذا هرچه دانش این گروه با پیشرفت های تکنولوژی آسانسور نزدیکتر باشد، این صنعت از نیروی ماهر بیشتری بهره مند خواهد شد.

آشنایی با محصولات و تکنولوژی های جدید باید در برنامه دائم نصاب ها باشد. 

با ورود آسانسورهای جدید و آسانسورهایسرعت بالا و با تکنولوژی های مدرن و پیچیده، مسئله آموزش این گروه به صورت  جدی و پر رنگتری مطرح است و شرکت های فروشنده و نصاب آسانسور  و واحد های  سرویس و نگهداری و تعمیرات این شرکت ها و شرکتهایی که صرفا در بخش سرویس و خدمات آسانسور فعال هستند، مسئولیت خطیری در این رابطه بر دوش دارند.

زیرا به تناسب ورود محصولات جدید، نوع آموزش و شیوه های نصب ریلهای راهنما، مونتاژ کابین، سیستم های ایمنی و کنترلی، سیم کشی تست و راه اندازی و چگونگی سرویس و خدمات بعد از تحویل آسانسورها باید در اولویت اصلی و اساسی آموزش پرسنل قرار گیرد.

گرچه به جهت پر هزینه بودن برگزاری کلاسها و دوره های آموزشی، تعدادی از مدیران شرکتها، به دلیل صرفه جویی در هزینه ها، کمتر به این امر مهم بهاء داده و یکی از دلایل نزول کیفی آسانسورها نیز از این تفکر سرچشمه می گیرد.

 نصاب خوب و با تجربه، یا تعمیرکار خبره دارای شان و منزلتی است که همه خواهان بکارگیری این افراد در تشکیلات خود هستند.

نصاب آسانسور با تجربه و مسلط یا تعمیر کار آسانسور خبره،  به خاطر دانش و تجربه و تخصص، از نرخ دستمزد بالایی برخوردار می باشند، و اکثر شرکتهای فعال در این صنعت توانایی جذب اینگونه افراد را ندارند.

شرکتهایی موفق به جذب آنها می شوند که از تشکیلات کارآمد و قوی و بنیه مالی خوبی برخوردار باشند، و به امر آموزش، مناسب با پیشرفت این صنعت، توجه  داشته باشند، گرچه اینگونه شرکتها انگشت شمار بوده و تعدادی از این شرکتهای مطرح و تاثیر گذار، هم به دلایل گوناگون طی سالهای اخیر از عرصه این صنعت محو شده اند.

صنعت آسانسور جهان، هر روزه با رشد و سرعت غیر قابل باوری به سوی نوآوری و تکنولوژی های جدید گام برداشته و هر روز خبری از ورود پدیده ای جدید به دنیای آسانسور شنیده می شود.

لذا درصد کمی نیروی تخصصی در این صنعت این توانایی را دارد که خود را پا به پا، با این تنوع و نوآوری و مدرنیزاسیون همراه کرده و با شرکت در دوره های آموزشی و همچنین دیدن این محصولات جدید واز نزدیک و نصب آنها، خود را  در مسیر تغییرات تکنولوژیکی این صنعت قرار دهد.

به همین دلیل فاصله ی توان تخصصی بخش مهمی از پیکره فنی و تخصصی صنعت آسانسور با تکنولوژی های جدید دنیای آسانسور، روز بروز بیشتر می شود و این نقیصه زنگ خطری است جدی برای این صنعت.

مسئولان و متولیان این صنعت برای جبران این ضعف باید چاره اندیشی کنند.

چون  تعداد آسانسورهای سریع السیر و جدید به حدی نیست تا همه متخصصین  از ویژگی های آن مطلع و یا با حضور فیزیکی و دیدن آن از نزدیک، و مشارکت در نصب این آسانسورها، شرایطی برایشان فراهم شود، دانش و تجربیات خود را بیافزایند.

آشنایی با تجهیزات جدید تست و کنترل آسانسور از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد.

و لاجرم بخش وسیعی از این گروه در همان چارچوب آموزش های سنتی باقی ماننده  و فاصله تخصصی آنها روز به روز با آسانسورهای جدید بیشتر می شود. این وافعیت زنگ خطری است برای آینده صنعت آسانسور ایران.

متاسفانه در این صنعت کمتر به آموزش های نوین توجه شده و قالب افرادی که مشغول بکار در این صنعت هستند، بیشتر به همان شیوه های قدیم( استاد و شاگردی) بسنده کرده و بقول معروف کار هیئتی می کنند و مهم ترین مسئله برای آنان کسب در آمد است!

 کار کردن و استفاده از فرم های ویژه مراحل نصب که اطلاعات لازم از قبیل تست های مرحله ای و کنترل های مقطعی و مسئولی که این تست ها را انجام داده، کمتر در دستور کار دیده می شود. زیرا سعی دارند با حداقل هزینه کار نصب آسانسور را به پایان برسانند، به همین جهت سعی می کنند کار نصب آسانسور را با حد اقل هزینه و حتی با نفرات اندک جمع و جور کنند.

نمونه فرم کنترل نصب درب و ریل آسانسور وزنه بغل

در صورتیکه با استفاده از سیستم های مدون و  اصولی و بکارگیری جداول و کاربرگهای مناسب در هر بخش از کار نصب، کلیه اطلاعات مراحل نصب آسانسور، کنترل و نتیجه تست ها، به عنوان سابقه در پرونده آسانسور بایگانی و هر زمان که به این اطلاعات و چگونگی نصب و مسئولین کنترل کننده و دیگر اطلاعات نیاز بود، این اطلاعات در دسترس بوده و حتی از نتایح آماری این اطلاعات برای درجه بندی نصاب هم می شود استفاده نمود.

این اوراق به نوعی کارنامه نصاب می باشد، و میزان اشتباهات و خطاهای او را در کلیه مراحل نصب نشان می دهد و هر آسانسوری که نصاب آن با کمترین نقص آسانسور را به پایان برساند، آسانسوری مطمئن خواهد بود و در دوره بهره بردای آسانسور، مصرف کننده نهایی، که مسافرین و ساکنین ساختمانها و برج ها و ادارات و دیگر اماکن بلند مرتبه، می باشند، از مزایای آن بهره مند می شوند.

در هر مرحله از کار نصب اگر فرم های کنترلی و نظارتی وجود داشته باشد،

• زمان شروع کار در هر مرحله
• آهن کشی چاه آسانسور
• نصب ریل و درب آسانسور
• مکانیکال اسانسور
• الکتریکال آسانسور
• راه اندازی آسانسور
• تست آسانسور
• تحویل آسانسور  به طور کامل ثبت می شود.

این اطلاعات و سوابق برای تدوین آمار و اطلاعات مختلف مراحل نصب آسانسور در دسترس و کاربری های فراوانی دارد.

نمونه فرم کنترل نصب درب و ریل آسانسور وزنه پشت

• تهیه این فرم ها و جداول به عهده چه سازمانی یا چه گروهی است؟
• چه نظارتی در زمان تکمیل این فرمها وجود دارد؟
• این سوابق را چه سازمانیهایی باید داشته باشد؟
• آیا نتایج اطلاعاتی این سوابق را می توان در درجه بندی نصاب ملاک قرار داد؟

به این سئوالات و دیگر سئوالات بی جواب، زمانی پاسخ داده خواهد شد، که کارشناسان و مسئولین و دست اندرکاران این صنعت، با تحقیقات و کارشناسی جامع به جمع بندی مناسبی برسند و بر اساس نتایج بدست آمده،  اقدامات مقتضی را انجام دهند.

به امید آنروز

سید محمد امین طبسی