ايــنـکــودر چــيـســـت ؟

اينکودر دستگاهی است الکترونيکی که اطلاعات دريافتی را به صورت کد ( رمز ) ارسال می نمايد و در پايانه اين اطلاعات توسط دستگاه ديگری به نام ديکودر رمزگشائی و بنا به نياز پردازش می گردد . در بسياری از دستگاههای اندازه گيری برای ارسال اطلاعات از اينکودر استفاده می شود که اين دستگاه نيز توسط سازندگان آن اينکودر ناميده می شود .
اينکودر ( ENCODER ) وسيله ای برای اندازه گيری ميزان جابجائی از نقطه ای به نقطه ديگر است . اين وسيله به اشکال و با ميزان دقتهای متفاوتی ساخته می شود . اندازه گيری اين جابجائی می تواند حول يک محور به صورت دوران يا اندازه گيری مسير در طول ، عرض ، ارتفاع و يا تلفيقی از حالات ذکر شده باشد .
اينکودرها از طريق يک وسيله مدرج شده متناسب با نوع حرکت ، که انواع آن توضيح داده می شود و دو سنسور A و B ، دو سيگنال توليد می کنند . اين سيگنالها به نام سيگنال سنسور A و سيگنال سنسور B ناميده می شوند و با ثابت بودن وسيله مدرج شده و حرکت سنسورها و يا ثابت بودن سنسورها و حرکت وسيله مدرج شده توليد می شوند . هرچه تعداد سيگنالهای توليد شده در يک فاصله ثابت بيشتر باشد واحد اندازه گيری کوچکتر و در نتيجه دقت اندازه گيری بيشتر می شود .
اين سيگنالها به دو شکل آنالوگ و يا ديجيتال توليد می شوند و همانگونه که در شکل 2 مشخص است ( به استثناء سيستم پرچمی FLAG ، اگر مدت زمان يک سيگنال را تا سيگنال بعدی در يک حرکت با سرعت ثابت و تقسيمات 360 درجه در نظر بگيريم ، 180 درجه سطح پائين ( صفر منطقی ) و 180 درجه سطح بالا ( يک منطقی ) می باشند . حال اگر دو سيگنال A و B را با هم مقايسه کنيم شاهد اين تقسيمات به چهار منطقه 90 درجه ای خواهيم بود که اختلاف 90 درجه ای اين دو سيگنال در هم سطح شدن و پردازش آن می تواند منتهی به تشخيص جهت حرکت شود .



به اين ترتيب که اگر سيگنال A اول يک منطقی شود و با اختلاف 90 درجه سيگنال B در سطح يک منطقی قرار گيرد جهت حرکت به يک سو و در صورتی که سيگنال B اول يک منطقی شود و با اختلاف 90 درجه سيگنال A در سطح يک منطقی قرار گيرد ، جهت حرکت مخالف جهت اول تشخيص داده می شود . اينکودرها سيگنال سومی به نام Z دارند که اين سيگنال را مرجع ( REFRENC ) می نامند .
اينکودرها بنا به نياز مصرف برای توليد تعداد سيگنالهای مختلف ساخته می شوند که می توان به انواع يک سيگنال ، 2 سيگنال ، 3 سيگنال و 6 سيگنال اشاره کرد .
نوع 6 سيگنال آن تشکيل شده از سيگنالهای A و B و Z است که قبلاً به آنها اشاره شد . سه سيگنال بعدی سيگنالهای " Aو " Bو " Z هستند که اين سيگنالها دقيقاً مخالف سيگنالهای A و B و Z عمل می کنند . به اين ترتيب که وقتی سيگنال Aدر سطح منتفی يک قرار دارد سيگنال " Aدر سطح منطقی صفر قرار می گيرد . عملکرد سيگنالهای " Bو " Zنيز همانند سيگنال " Aاست .
رايج ترين نوع اينکودرها که برای اندازه گيری ميزان جابجائی در سطح مورد استفاده قرار می گيرد ، سخت افزار ماوس ( mouse ) است که روی اکثر ميزها در کنار کامپيوترها ديده می شود برای لمس کردن نحوه عملکرد اينکودرها شما می توانيد با بازکردن قاب اين دستگاه شاهد دو صفحه مدرج دوار ، دو سنسور نوری و مدار الکترونيکی باشيد . با حرکت دادن ماوس در سطح ، گوی زيرين به حرکت درآمده و باعث حرکت صفحه مدرج در ميان سنسورها می گردد به همين طريق سيگنالهای A و B توليد می شوند . پردازش اين سيگنالها ميزان جابجائی حول محور X و Y را تعيين می کند .

سنسورها انواع گوناگونی دارند که کاربرد هر کدام متفاوت است . از انواع آن می توان سنسورهای تماسی ( سوئيچ های مکانيکی ) غير تماسی آهنربائی ( MAGNETIC ) و نوری ( OPTICAL ) را نام برد .

سوئيچ های مکانيکی :

سوئيچ های مکانيکی با تماس فعال و يا غير فعال می شوند مانند سوئيچهائي که در سيستم مدار ايمنی آسانسور و يا شناسائی مورد استفاده قرار می گيرد .

آهنربائی ( MAGNETIC )

سنسور آهنربائی به ميدان مغناطيسی حساس است مانند سنسورهائی که برای شناسائی طبقات مورد استفاده قرار می گيرد .

سنسور نوری

اين نوع سنسورها از يک فتوديود و يک فتوترانزيستور تشکيل شده اند که اصطلاحاً به فتوديود فرستنده و به فتوترانزيستور گيرنده می گويند اين سنسور با عبور از روی وسيله مدرج و قطع و وصل شدن ارتباط بين گيرنده و فرستنده سيگنال توليد می کند .

وسيله مدرج :

وسيله مدرج تعيين کننده تعداد سيگنالهای توليد شده توسط سنسورها است که سه نوع آن به شرح ذيل می باشند :
1. نوار TAPE
2. صفحه دوار
3. پرچم FLAG

1. نوار TAPE

اين نوع معمولاً در اينکودرهائی که سنجش اندازه حرکت در طول و يا ارتفاع را بر عهده دارند تعبيه می گردد . در اين روش از يک نوار پانچ شده و يا نوار انعکاسی استفاده می شود .

2. صفحه دوار

اين نوع معمولاً در اينکودرهائی که سنجش اندازه حرکت در طول و يا ارتفاع را بر عهده دارند تعبيه می گردد . در اين روش از يک نوار پانچ شده و يا نوار انعکاسی استفاده می شود .

3. پرچم

FLAG در اين روش با قراردادن پرچمها در محلهای مورد نياز و عبور سنسور از روی پرچمها ، سيگنال توليد می شود . آلياژ پرچمها بايد از نوعی باشد که سنسورها نسبت به آن حساس باشند برای مثال اگر از سنسورهای حساس به ميدان مغناطيسی استفاده می شود بايد جنس پرچمها از نوع مگنت ( آهن ربائی ) باشد .

منبع : مجله دنیای آسانسور